"หลักแนวคิดของเศรษฐกิจพอเพียง"

การพัฒนาตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง คือ การพัฒนาที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของทางสายกลางและความไม่ประมาท โดยคำนึงถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล การสร้างภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว ตลอดจนใช้ความรู้ความรอบคอบ และคุณธรรม ประกอบการวางแผน การตัดสินใจและการกระทำ

     มีหลักพิจารณาอยู่ 5 ส่วน ดังนี้

• กรอบแนวคิด เป็นปรัชญาที่ชี้แนะแนวทางการดำรงอยู่และปฏิบัติตนในทางที่ ควรจะเป็น โดยมีพื้นฐานมาจากวิถีชีวิตดั้งเดิมของสังคมไทย สมารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ตลอดเวลา และเป็นการมองโลกเชิงระบบที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา มุ่งเน้นการรอดพ้นจากภัย และวิกฤต เพื่อ ความมั่นคง และ ความยั่งยืน ของการพัฒนา

• คุณลักษณะ เศรษฐกิจพอเพียงสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการปฏิบัติตนได้ในทุกระดับ โดยเน้นการปฏิบัติบนทางสายกลาง และการพัฒนาอย่างเป็นขั้นตอน

• คำนิยาม ความพอเพียงจะต้องประกอบด้วย 3 คุณลักษณะ พร้อม ๆ กัน ดังนี้
          - ความพอประมาณ หมายถึง ความพอดีที่ไม่น้อยเกินไปและไม่มากเกินไปโดยไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น เช่นการผลิตและการบริโภคที่อยู่ในระดับพอประมาณ
          - ความมีเหตุผล หมายถึง การตัดสินใจเกี่ยวกับระดับของความพอเพียงนั้น จะต้องเป็นไปอย่างมีเหตุผลโดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้องตลอดจนคำนึงถึงผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการกระทำนั้น ๆ อย่างรอบคอบ
          - การมีภูมิคุ้มกันที่ดีในตัว หมายถึง การเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงด้านต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้นโดยคำนึงถึงความเป็นไปได้ของสถานการณ์ ต่าง ๆ ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตทั้งใกล้และไกล

• เงื่อนไข การตัดสินใจและการดำเนินกิจกรรมต่าง ๆ ให้อยู่ในระดับพอเพียงนั้น ต้องอาศัยทั้งความรู้ และคุณธรรมเป็นพื้นฐาน กล่าวคือ
          - เงื่อนไขความรู้ ประกอบด้วย ความรอบรู้เกี่ยวกับวิชาการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน ความรอบคอบที่จะนำความรู้เหล่านั้นมาพิจารณาให้เชื่อมโยงกัน เพื่อประกอบการวางแผน และความระมัดระวังในขั้นปฏิบัติ
          - เงื่อนไขคุณธรรม ที่จะต้องเสริมสร้างประกอบด้วย มีความตระหนักในคุณธรรม มีความซื่อสัตย์สุจริตและมีความอดทน มีความเพียร ใช้สติปัญญาในการดำเนินชีวิต

• แนวทางปฏิบัติ/ผลที่คาดว่าจะได้รับ จากการนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ คือ การพัฒนาที่สมดุลและยั่งยืน พร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลงในทุกด้าน ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม ความรู้และเทคโนโลยี  

"ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง"

          เศรษฐกิจพอเพียง เป็นปรัชญาชี้ถึงแนวการดำรงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับตั้งแต่  ระดับครอบครัว ระดับชุมชน จนถึงระดับรัฐ  ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศให้ดำเนินไปใน 
ทางสายกลาง  โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์
ความพอเพียง หมายถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผลรวมถึงความจำเป็นที่จะต้องมีระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดีพอสมควรต่อการมีผลกระทบใด ๆ อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายนอกและภายใน      
          
          ทั้งนี้จะต้องอาศัยความรอบรู้ ความรอบคอบ และความระมัดระวังอย่างยิ่ง ในการนำวิชาการต่าง ๆ มาใช้ในการวางแผนและการดำเนินการทุกขั้นตอน และขณะเดียวกันจะต้องเสริมสร้างพื้นฐานจิตใจของคนในชาติโดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐ นักทฤษฎีและนักธุรกิจในทุกระดับให้มีสำนึกในคุณธรรม
 ความซื่อสัตย์สุจริต และให้มีความรอบรู้ที่เหมาะสม ดำเนินชีวิตด้วยความอดทน ความเพียร มีสติ ปัญญา และความรอบคอบ เพื่อให้สมดุลและพร้อมต่อการรองรับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและกว้างขวางทั้งด้านวัตถุ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรมจากโลกภายนอกได้เป็นอย่างดี

" เศรษฐกิจพอเพียง แปลว่า Sufficiency Economy

… คำว่า Sufficiency Economy นี้ไม่มีในตำราเศรษฐกิจ.

จะมีได้อย่างไร เพราะว่าเป็นทฤษฎีใหม่

… Sufficiency Economy นั้น ไม่มีในตำรา

เพราะหมายความว่าเรามีความคิดใหม่ …

และโดยที่ท่านผู้เชี่ยวชาญสนใจ ก็หมายความว่า

เราก็สามารถที่จะไปปรับปรุง หรือไปใช้หลักการ

เพื่อที่จะให้เศรษฐกิจของประเทศและของโลกพัฒนาดีขึ้น. "

                                                                                     พระราชดำรัสเนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา 23 ธันวาคม 2542

"สุขภาพตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง"

การรักษาคนไข้ คงไม่เน้นที่การ “ รักษาโรค” เท่านั้น แต่จะเน้นการ” รักษาคน” 
สิ่งสำคัญนอกเหนือไปจากการ “ รักษาโรค” และ “ รักษาคน” ก็คือ 
ทำอย่างไร ให้คนไข้ที่มาพบหมอรู้จัก ” รักษาสุขภาพ” 
ทำให้คนไข้มีความสุขหรือมีสุขภาพทีดีขึ้น ทำให้คนไข้อยู่กับสุขภาพหรือสุขภาวะทีดีมีความสุข 
โรคมากมาย เมื่อเป็นแล้วรักษาไม่หาย แต่คนไข้สามารถอยู่กับโรคอย่างมีความสุข มีสุขภาพที่ดีได้ 
แท้จริงแล้วสุขภาพมิได้หมายถึง สุขภาพทางกายเท่านั้นสุขภาพที่ดี หมายถึง 
สุขภาวะที่สุขสมบูรณ์ในทุกมิติของสุขภาพ ทั้งสุขภาพกาย จิตใจ สังคม และคุณธรรม 

การทำให้ประชาชนมีสุขภาพที่ดี 

สามารถทำได้ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงขององค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  โดยการ

โด

          - ส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้ ปฏิบัติตนให้มีสุขภาพที่ดี มีความรักตนเอง สังคม อยากมีสุขภาพสุขภาวะทีดี 

    - ส่งเสริม สนับสนุน สร้างจิตสำนึกด้านสุขภาพตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงให้เกิดกับประชาชนและองค์กร

             - ส่งเสริม สนับสนุน พัฒนาระบบสุขภาพไปสู่การพึ่งตนเองตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง โดยผลักดันให้เป็น                 นโยบายและยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพของประเทศ รวมถึงในองค์กรต่างๆ ทุกระดับและภาคประชาชน

           

     การพัฒนาสุขภาพตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงหมายถึง การพัฒนาสุขภาพหรือสุขภาวะที่สมบูรณ์ในทุกมิติ
      ของสุขภาพกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ ในระดับบุคคลหรือองค์กร บนพื้นฐานการพึ่งตนเองเป็นหลัก 

           อย่างทางสายกลางพอประมาณ มีเหตุผล ด้วยหลักความรู้ รอบรู้ ระวัง และมีคุณธรรม เป็นพื้นฐาของระบบ
           มีความซื่อสัตย์ เมตตา จิตอาสา เสียสละ แบ่งปันตามความเหมาะสมของชีวิต เศรษฐกิจ และสังคมที่เป็นอยู่
           เพื่อความสมดุล มั่นคง และยั่งยืน

"การสร้างเสริมสุขภาพในชุมชน"

ภายใต้กระแสการเปลี่ยนแปลงของสังคมบริโภคนิยมและวัตถุนิยมตลอดจนวิถีการดำเนินชีวิตที่มีความซับซ้อนมากขึ้นผนวกกับปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสุขภาพซึ่งเปลี่ยนแปลงไปตามสภาพเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อมและส่งผลต่อสุขภาพของบุคคล ครอบครัวและชุมชน กระบวนการในการดูแลรักษาสุขภาพของคนเราจึงมีความสำคัญยิ่งในยุคของการเกิดโรคที่เกิดจากพฤติกรรมของปัจเจคบุคคล สิ่งสำคัญในการดูแลสุขภาพของยุคนี้คือการเพิ่มความสามารถของบุคคลให้มีศักยภาพเพื่อการดำรงคงอยู่ ของสุขภาวะ ที่จะต้องมีการสร้างและส่งเสริมให้ดีขึ้น ตลอดจนการการควบคุมปัจจัย และสิ่งแวดล้อมต่างๆเพื่อให้บุคคลมีสุขภาพดี กล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ “การส่งเสริมสุขภาพ” นั่นเอง

            
          การส่งเสริมสุขภาพเป็นหน้าที่ของทุกบุคคล ทุกอาชีพ และครอบคลุมถึงทุกกิจกรรมที่สามารถกระทำเพื่อป้องกันโรค  ปรับปรุงภาวะสุขภาพ และเสริมสร้างความผาสุขในชีวิต เป้าหมายของการส่งเสริมสุขภาพ ก็คือ การเสริมสร้างให้เกิดความสมดุลของร่างกาย จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ (ปัญญา) ของแต่ละบุคคลไปพร้อมๆ กับการป้องกันความเสื่อมถอยของภาวะสุขภาพหรืออีกนัยหนึ่งคือการยกระดับความมีสุขภาพดี ในบุคคล ครอบครัวและชุมชน โดยการลดหรือขจัดความเสี่ยงหรือภยันตรายที่อาจเกิดขึ้นต่อบุคคล ครอบครัว และชุมชน  

                
            ผู้นำชุมชนท้องถิ่นนับว่าเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญยิ่งในการผลักดันการส่งเสริมสุขภาพให้เกิดขึ้นในชุมชนได้ โดยผู้นำชุมชนสามารถดำเนินการในลักษณะต่างๆ เช่น การรณรงค์ส่งเสริมพฤติกรรมการป้องกันการเกิดโรค ได้แก่ การลดโอกาสเสี่ยง หรือความเสี่ยงของการเกิดโรคโดยการจัดการกับสิ่งคุกคามต่อสุขภาพในชุมชน การให้การศึกษา และข้อมูลข่าวสารสุขภาพแก่ประชาชน การกำหนดนโยบายท้องถิ่น เพื่อก่อให้เกิดการส่งเสริมสุขภาพต่อประชาชน เช่น นโยบายเกี่ยวกับการออกกำลังกาย การสันทนาการเพื่อผ่อนคลายความเครียด การจัดสภาพแวดล้อมชุมชนให้เอื้อต่อสุขภาพ เช่น การจัดสถานที่สาธารณะที่ปลอดภัย สะอาด ร่มรื่น น่าพึงพอใจ ปราศจากมลภาวะ ตลอดจนมีมาตรการเพื่อช่วยลดพฤติกรรมที่บั่นทอนสุขภาพ เช่น จัดเขตปลอดบุหรี่ ชุมชนปลอดเหล้า จำกัดความเร็วของยวดยาน การออกกฎห้ามทิ้งสิ่งเน่าเสีย มีสถานที่หรือกำหนดวันฟังธรรมะ การส่งเสริมความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนในการทำกิจกรรมเพื่อสุขภาพโดยอาศัยศักยภาพของบุคลในชุมชนเอง ซึ่งผลที่ได้จากการดำเนินกิจกรรมดังกล่าว จักสามารถทำให้เกิดชุมชนสุขภาพดี ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตที่ดีของคนในชุมชน ต่อไป